Wat is een zekeringskast — en wat zit erin?

De hoofdschakelaar is de eerste component na de meter: één hendel die de volledige installatie van het net koppelt. Bij werken, een noodgeval of een lange afwezigheid legt u hiermee alles in één keer stil.

In veel woningen vervult de algemene differentieelschakelaar meteen ook deze rol. Belangrijk is vooral dat u wéét waar hij zit en dat hij vlot bereikbaar is — niet achter dozen in de kelder.

Een differentieelschakelaar — in de volksmond 'de verliesstroomschakelaar' — vergelijkt voortdurend de stroom die uw installatie in- en uitgaat. Wijkt dat af, dan lekt er stroom weg: door een defect toestel, beschadigde kabel of, in het ergste geval, door een mens. De differentieel schakelt dan in een fractie van een seconde alles uit.

Een huishoudelijke installatie heeft minstens een algemene differentieel van 300 mA aan het begin van het bord. Voor badkamers, wasmachines en andere natte toepassingen komt daar een gevoeligere schakelaar van 30 mA bovenop: die grijpt al in bij een lekstroom die een mens nog net veilig overleeft.

Elke differentieel heeft een testknop met een T. Die simuleert een lekstroom, zodat u kunt controleren of het mechanisme nog werkt.

Elke kring in uw woning — verlichting, stopcontacten, keukentoestellen — heeft zijn eigen installatieautomaat. Die bewaakt twee dingen: overbelasting (te veel toestellen tegelijk, de kabel warmt op) en kortsluiting (een plotse, zeer hoge stroom).

Het kaliber van de automaat, uitgedrukt in ampère (bv. 16 A of 20 A), moet passen bij de doorsnede van de kabel van die kring. Een te zware automaat op een dunne kabel beveiligt niets: de kabel smelt vóór de automaat ingrijpt. Precies daarom is het kiezen van kalibers vakwerk.

Automaten vervingen de oudere smeltzekeringen: in plaats van een patroon te vervangen, zet u na het oplossen van het probleem gewoon de hendel weer omhoog.

Alle componenten in een moderne kast klikken op DIN-rails: gestandaardiseerde metalen profielen van 35 mm hoog. De breedte van componenten is al even gestandaardiseerd: één module is 17,5 à 18 mm breed. Een automaat neemt één of twee modules in, een differentieel twee tot vier.

De grootte van een kast drukt men uit in rijen en modules per rij — bijvoorbeeld drie rijen van dertien modules. Bij een nieuwe kast rekenen we bewust reserveplaatsen mee: een kast die vandaag exact vol zit, is bij de eerste uitbreiding meteen te klein.

Vanuit de kast vertrekt per kring een kabel naar een deel van de woning. Het AREI legt de spelregels vast: hoeveel lichtpunten of stopcontacten op één kring mogen, welke kabeldoorsnede bij welk kaliber hoort en welke toestellen een eigen kring verdienen.

Zware verbruikers — kookplaat, oven, wasmachine, droogkast, laadpaal — krijgen elk hun eigen kring. Zo schakelt een defect toestel nooit de halve woning uit en blijft elk probleem netjes traceerbaar.

Onderaan of bovenaan de kast zitten de klemmenstroken: hier komen de geleiders van alle kringen samen en vertakt de voeding zich over het bord. Degelijke, vastgedraaide klemmen zijn cruciaal — een losse verbinding warmt op en is een klassieke brandoorzaak.

De aardingsklem verbindt het bord met de aardingslus of aardingspin van de woning. Samen met de equipotentiaalverbindingen (die bijvoorbeeld waterleidingen mee aarden) zorgt de aarding ervoor dat een fout veilig naar de grond afvloeit en de differentieel kan ingrijpen.